Ngày 02/9/1945 tại quảng trường Ba Đình lịch sử, Bác Hồ kính yêu của chúng ta đọc bản Tuyên ngôn độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam). Và ngày mùng 2 tháng chín đã trở thành ngày Quốc Khánh của nước ta từ đó. Khi Người chưa về với cõi vĩnh hằng, năm nào đến ngày Quốc Khánh Bác Hồ cũng dành thời gian viết thư thân gửi đồng bào, chiến sĩ cả nước hoặc có những bài viết, bài nói huấn thị, giáo dục lòng yêu nước, nâng cao ý thức bảo vệ chủ quyền độc lập, tự do của Tổ quốc, bồi dưỡng tinh thần, ý chí xây dựng đất nước, kháng chiến chống xâm lược. Những bài nói, bài viết của Bác không chỉ biểu dương những thành tích, chiến công đã dành được, mà Bác còn đặc biệt quan tâm căn dặn việc giữ vững phẩm chất đạo đức cách mạng, nhân cách người cán bộ, đảng viên, chống lại những thói hư, tật xấu, quan liêu, cửa quyền. Người nhấn mạnh : giữ vững phẩm chất đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân, thói hư, tật xấu để xây dựng Đảng thực sự vững mạnh, gắn bó mật thiết với nhân dân là một trong những phương cách góp phần bảo vệ và phát huy giá trị nền độc lập, tự do của Tổ quốc.
Năm 1950, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta bước vào giai đoạn vô cùng cam go, khốc liệt, tại chiến khu Việt Bắc, căn cứ địa cách mạng của ta lúc bầy giờ, nhân dịp Quốc Khánh Bác đã viết bài đăng trên Báo Sự thật ra ngày 2/9/1950 với tiêu đề: “Phải tẩy sạch bệnh quan liêu”. Trong bài báo đó Bác đã viết: “Nhiệm vụ của chính quyền ta và đoàn thể ta là phụng sự nhân dân. Nghĩa là làm đầy tớ cho dân. Đã phụng sự nhân dân thì phải phụng sự cho ra trò. Nghĩa là việc gì đó có lợi cho dân thì phải làm cho kỳ được. Việc gì hại cho dân thì phải hết sức tránh”. Bài báo Bác viết không chỉ dừng lại ở chồ chỉ ra nhiệm vụ của chính quyền, đoàn thể mà Người còn còn chỉ rõ muốn làm được nhiệm vụ đó thì: mỗi cán bộ, đảng viên phải luôn luôn gần gũi nhân dân, hiểu biết nhân dân, học hỏi nhân dân, lãnh đạo nhân dân bằng cách tuyên truyền, giải thích, cổ động, giáo dục, tổ chức nhân dân, dựa vào nhân dân để thực hiện nguyện vọng chính đáng của nhân dân. Những điều ấy phải đi song song với nhau. Không gần gũi dân thì không hiểu biết dân. Không hiểu biết dân thì không học hỏi được những kinh nghiệm và sáng kiến của dân. Không học hỏi dân thì không lãnh đạo được dân. Và Người kết luận: “Có biết làm học trò dân mới làm được thầy học dân. Nhiều cán bộ chưa hiểu và không thực hành như thế, vì họ mắc phải bệnh quan liêu quá nặng”. Cũng trong bài báo này, Bác Hồ đã vạch rõ nguyên nhân của bệnh quan liêu là xa dân, vì xa dân nên không hiểu được hết ý kiến, nguyện vọng của dân, cũng chính vì xa dân nên không học hỏi được dân thậm chí nhiều cán bộ xa dân vì sợ dân chúng phê bình. Cụ thể có đoạn trong bài báo Bác viết: “Các cán bộ ấy, người thì cả đời chỉ loanh quanh trong trụ sở. Có người thì bao giờ “sấm ra đá kêu” mới gặp dân chúng một lần. Khi gặp dân chúng thì đút tay vào túi quần mà “huấn thoại”, nói hàng giờ, nói bao la thiên địa. Song, những việc thiết thực cần kíp của địa phương, những điều dân chúng cần biết thì không nói đến”.
Sau đó một năm, vào ngày 2/9/1951 Bác Hồ lại viết bài “Cần tẩy sạch bệnh quan liêu mệnh lệnh”, đăng trên Báo Nhân Dân số 23 với bút danh CB. Trong bài báo này Bác viết: “Ai cũng biết bệnh quan liêu mệnh lệnh là nguy hiểm. Nhưng trong công tác thực tế, nhiều cán bộ ta còn mắc bệnh ấy. Miệng thì nói dân chủ, nhưng làm việc thì họ theo lối “quan” chủ. Miệng thì nói “phụng sự quần chúng” nhưng họ làm trái ngược với lợi ích của quần chúng, trái ngược với phương châm và chính sách của Đảng và Chính phủ”.
Trong bài báo này Bác đã một lần nữa khẳng định nguyên nhân của bệnh quan liêu là xa nhân dân, khinh nhân dân, sợ nhân dân, không tin nhân dân, không hiểu biết nhân dân… Trong đó, Bác chỉ rõ: xa nhân dân nên không hiểu tâm lý, nguyện vọng của nhân dân, còn sợ nhân dân thì khi có sai lầm, khuyết điểm thì sợ nhân dân phê bình, sợ mất thể diện, sợ phải sửa chữa.
Có thể nói quan liêu là một căn bệnh nguy hiểm của người cán bộ, đảng viên. Cán bộ, đảng viên mắc bệnh quan liêu sẽ gây nguy hại cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta đã dày công xây dựng. Không phải ngẫu nhiên mà 2 năm liền nhân dịp Quốc khánh, Bác Hồ đều có bài viết nhấn mạnh về việc phòng chống bệnh quan liêu. Điều đó chứng tỏ rằng, Bác của chúng ta đã nhìn thấu những căn bệnh mà cán bộ, đảng viên ta sẽ rất dễ mắc phải ngay cả khi còn trong điều kiện rất khó khăn, gian khổ, điều kiện đó không có môi trường thuận lợi để cán bộ, đảng viên bộc lộ những thói hư, tật xấu, cửa quyền, quan liêu, hách dịch thì ngày nay trong điều kiện hòa bình, đất nước ta đang thực hiện công cuộc đổi mới toàn diện, thực hiện phát triển kinh tế thị trường, mở cửa, hội nhập,...thì căn bệnh quan liêu sẽ có môi trường thuận lợi để phát sinh nếu cán bộ, đảng viên không luôn rèn giũa cho mình một phẩm chất đạo đức, một lập trường chính trị vững vàng có thể đủ mạnh để vượt qua mọi sự cám dỗ, trở thành người cán bộ đảng viên phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân theo lời Bác dạy.
Vào sáng 2-9-1955, Bác Hồ tham dự và đọc Lời kêu gọi trong buổi lễ mừng Quốc Khánh và cùng ngày đó bài viết : “Quốc khánh lần thứ mười của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa” của Bác được đăng trên Tuần báo “Vì một nền hòa bình lâu dài, Vì một nền dân chủ nhân dân” , số 356 bằng tiếng Pháp. Trong hai bài này, Bác Hồ đã tổng kết lịch sử cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc ta từ khi thực dân Pháp xâm lược cho đến năm 1955; phân tích tình hình thế giới và trong nước, nêu rõ phương hướng nhiệm vụ cách mạng trên cả hai miền Nam - Bắc và khẳng định: “Nước Việt Nam nhất định sẽ thống nhất”.
6 giờ sáng 2-9-1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự lễ mít-tinh và diễu hành kỷ niệm lần thứ 15 ngày lập quốc. Trong dịp này, Người cho đăng bài “Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa tròn 15 tuổi” trên Tạp chí “Những vấn đề hòa bình và chủ nghĩa xã hội”.
Nhân dịp kỷ niệm 20 năm ngày Quốc Khánh ( 2/9/1945 - 2/9/1965) Bác Hồ đã viết thư gửi Thư Thanh niên. Trong thư Bác đã biểu dương thanh niên cả nước đã hăng hái tham gia và có đóng góp lớn vào công cuộc xây dựng, bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam; định hướng chí khí cách mạng cho thanh niên: “Trung với nước, hiếu với dân, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”.
Kỷ niệm 75 năm ngày Quốc Khánh (2/9/1945 - 2/9/2020), mừng Tết Độc lập, chúng ta hãy tìm đọc lại những bài viết, bài nói của Bác Hồ nhân dịp Quốc khánh hàng năm, cùng suy ngẫm lại những lời huấn thị của Bác năm xưa để hiểu thêm những giá trị, tư tưởng của Người trong rèn giũa đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên và công tác giáo dục thế hệ trẻ. Đọc lại những câu nói, bài viết của Bác năm xưa cũng là cách để cán bộ, đảng viên hiểu sâu sắc hơn về giá trị của hòa bình, độc lập, tự do và phấn đấu thực hiện tốt lời Bác dạy. Trải qua 75 năm đấu tranh bảo vệ nền độc lập, tự do của Tổ quốc, nhân dân ta đã phải hy sinh biết bao xương máu ngoài chiến trường để hôm nay chúng ta được hưởng trọn vẹn nền hòa bình, độc lập, tự do và toàn vẹn lãnh thổ. “ Không có gì quý hơn độc lập tự do” đã trở thành chân lý không gì thay đổi được. Muốn bảo vệ vững chắc nền độc lập, tự do của Tổ quốc thì đất nước ta phải giàu, dân tộc ta phải mạnh, mà muốn đất nước hùng cường thì cần lắm những cán bộ, đảng viên có đạo đức cách mạng trong sáng, phẩm chất chính trị vững vàng, luôn gần dân để thấu hiểu và lãnh đạo nhân dân đưa con thuyền cách mạng của Đảng cập bến bờ vinh quang. Học tập và làm theo Bác, tự mỗi cán bộ, đảng viên chống lại bệnh quan liêu, hách dịch, bệnh xa dân là mỗi chúng ta đã góp phần nhỏ bé của mình vào việc bảo vệ nền độc lập, tự do của Tổ quốc và phát huy giá trị, ý nghĩa cao cả của nền độc lập dân tộc.
Phạm Thị Thơm